Lupa i zboże

09.02.2026

Cichy wróg zbóż. Jak choroby nasion mogą zabrać nawet 80% plonu?

Materiał siewny to fundament każdej uprawy zbóż. To właśnie od niego zaczyna się plon, jego jakość i opłacalność produkcji. Jak podkreśla dr Marek Reich, znany jako „Doktor od Roślin” i ambasador kampanii „Jakość zaczyna się od ziarna”, największe zagrożenia często są niewidoczne gołym okiem i atakują rośliny jeszcze zanim pojawią się nad powierzchnią gleby.

 

– Cichy, niewidzialny wróg to choroby przenoszone przez materiał siewny zbóż – mówi dr Marek Reich.

 

Wśród nich szczególnie groźne są trzy: pleśń śniegowa, śnieć cuchnąca oraz zgorzel siewek. To choroby, które mogą znacząco obniżyć plonowanie i jakość ziarna, a w skrajnych przypadkach doprowadzić do ogromnych strat.

Koszyk i dolary leżące na zbożu

Pleśń śniegowa – choroba, która atakuje zimą

 

Pleśń śniegowa rozwija się już jesienią i zimą, szczególnie wtedy, gdy długo zalega pokrywa śnieżna, a wilgotność gleby jest wysoka. Choroba poraża siewki i młode rośliny, często ujawniając się dopiero po zejściu śniegu. Objawem są place obumarłych roślin pokryte białym lub różowym nalotem grzyba. Rośliny, które przetrwają infekcję, są osłabione, wolniej się krzewią i dają niższy plon o gorszej jakości. Efektem jest przerzedzony łan i ograniczony potencjał plonowania.

 

Dla rolnika pleśń śniegowa to ryzyko nierównomiernego łanu i trudniejszego prowadzenia plantacji wiosną. Osłabione rośliny gorzej reagują na nawożenie i ochronę, co podnosi koszty produkcji. Dla konsumenta oznacza to mniejszą stabilność dostępności ziarna, co może przekładać się na wahania cen i jakości produktów takich jak mąka, pieczywo czy makarony, zwłaszcza po zimach trudnych dla upraw zbóż.

Zgorzel siewek – zły start plantacji

 

Zgorzel siewek to zespół chorób wywoływanych przez patogeny obecne w glebie i na nasionach. Poraża rośliny już na etapie kiełkowania, powodując gnicie kiełków, zahamowanie wzrostu oraz wypadanie siewek. W praktyce oznacza to nierówne wschody, puste place na polu i słaby start całej plantacji. Im wcześniej wystąpi zgorzel, tym większe straty i mniejsze szanse na odbudowanie łanu.

Dla rolnika zgorzel siewek to utrata potencjału plonowania już na starcie i brak możliwości „nadrobienia” strat w późniejszych fazach rozwoju. Dla konsumenta skutkiem są wahania jakości surowca, ponieważ zboże z osłabionych plantacji częściej ma gorsze parametry technologiczne.

Śnieć cuchnąca – podstępna i dyskwalifikująca plon

 

Śnieć cuchnąca to jedna z najbardziej niebezpiecznych chorób zbóż, przenoszona głównie z niezaprawionym ziarnem siewnym. Jej podstępność polega na tym, że długo nie daje widocznych objawów. Dopiero w fazie kłoszenia okazuje się, że ziarniaki zostały zastąpione masą zarodników o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu. Taki plon nie nadaje się ani do konsumpcji, ani na paszę i zostaje całkowicie wykluczony z obrotu.

Dla rolnika śnieć cuchnąca oznacza ryzyko całkowitej utraty wartości handlowej plonu, nawet jeśli pole wyglądało dobrze przez większość sezonu, a co za tym idzie ogromne stary ekonomiczne.

Close up stalks field against sky

Zaprawianie nasion – mały zabieg, ogromne znaczenie

 

Jak podkreśla dr Marek Reich, najskuteczniejszym sposobem ochrony przed chorobami przenoszonymi przez materiał siewny jest zaprawianie nasion – zarówno zaprawami syntetycznymi, jak i biologicznymi.

– Idealnym rozwiązaniem jest zaprawienie materiału siewnego zaprawami, które ograniczają rozwój i przenoszenie tych chorób. W przeciwnym razie choroby mogą zabrać nawet 80% plonu – i nie wspomnę o jakości – zaznacza ekspert.

Zaprawianie:

  • chroni roślinę od pierwszego dnia,
  • zapewnia równomierne i silne wschody,
  • ogranicza presję patogenów,
  • stabilizuje plon i poprawia jego jakość.

Co ważne, jest to zabieg o najmniejszym wpływie na środowisko, a jednocześnie jeden z najbardziej efektywnych elementów ochrony roślin. Dla rolnika zaprawianie to przewidywalność i mniejsze ryzyko strat już na początku sezonu. Dla konsumenta – bardziej stabilna jakość surowca i produkcja żywności oparta na rozwiązaniach, które ograniczają potrzebę późniejszych, intensywniejszych zabiegów ochronnych.

Jakość zaczyna się od ziarna

Zdrowy, kwalifikowany materiał siewny i jego odpowiednie zaprawienie to inwestycja, która zwraca się w postaci lepszego plonu, wyższej jakości ziarna i spokojniejszego sezonu.

– Sami widzicie, jak bardzo ważne jest zaprawianie nasion. Pamiętaj – jakość zaczyna się od ziarna – podsumowuje dr Marek Reich.

🌱 Bo dobry plon zaczyna się jeszcze zanim roślina wyjdzie z ziemi.

Młoda zielona trawa

Źródło:

  • Informacjena platformie Facebook.com  z profili Jakość zaczyna się w nasionach oraz Marek Reich – Doktor od roślin