Nowe techniki genomowe zmieniają rolnictwo. Lepsze ziarno, lepszy chleb na naszych stołach

Nauka coraz mocniej wspiera produkcję żywności. Jednym z najważniejszych kierunków rozwoju są nowe techniki genomowe (NGT), które pomagają szybciej uzyskiwać odmiany roślin lepiej radzące sobie z chorobami czy suszą. O znaczeniu tej technologii mówi dr Marek Reich, znany jako „Doktor od Roślin” i ambasador kampanii Jakość zaczyna się od ziarna.

Nowy rozdział w hodowli roślin

Nowe techniki genomowe otwierają nowy etap w pracy hodowców roślin i w produkcji materiału siewnego, czyli nasion wykorzystywanych do uprawy. Jak wyjaśnia dr Marek Reich, polegają one na wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi biologii molekularnej, które pozwalają dokładniej analizować DNA roślin i wprowadzać niewielkie, kontrolowane zmiany w ich materiale genetycznym. Dzięki temu można szybciej uzyskać rośliny o pożądanych cechach, np. lepiej przystosowane do warunków klimatycznych.

W tradycyjnej hodowli roślin uzyskanie nowych odmian mogło trwać nawet kilkanaście lat. Nowe techniki pozwalają znacząco skrócić ten proces, co ułatwia reagowanie na zmieniające się warunki pogodowe i potrzeby rynku. Szybsze wprowadzanie nowych odmian oznacza większą szansę na stabilne zbiory mimo zmian klimatu. Dzięki temu rynek produktów zbożowych może być bardziej przewidywalny i niezależny od warunków pogody. 

Rośliny bardziej odporne na trudne warunki

Jednym z głównych celów pracy hodowców jest uzyskanie odmian odpornych na suszę oraz choroby. W ostatnich latach zmiany klimatu sprawiają, że takie cechy stają się szczególnie ważne. Drugi kierunek badań to odporność na choroby i szkodniki atakujące uprawy. Rośliny lepiej radzące sobie z takimi zagrożeniami mogą rozwijać się stabilniej, a zebrane ziarno zachowuje wysoką jakość.

Uprawy bardziej odporne na stres pogodowy i choroby oznaczają mniejsze ryzyko strat w czasie sezonu. Stabilniejsze zbiory przekładają się na lepszą dostępność surowca do produkcji takich produktów jak pieczywo, makarony czy wypieki cukiernicze.

Produkcja bardziej przyjazna środowisku

Nowoczesne odmiany roślin mogą wymagać mniej intensywnej ochrony chemicznej oraz nawożenia. W praktyce oznacza to, że środki ochrony roślin stosuje się głównie wtedy, gdy rzeczywiście pojawi się zagrożenie dla upraw. Taki sposób produkcji może być bardziej zrównoważony i ograniczać koszty związane z prowadzeniem upraw. Niższe koszty produkcji mogą w dłuższej perspektywie wpływać na ceny produktów zbożowych. Jednocześnie bardziej zrównoważona produkcja zwiększa zaufanie do żywności powstającej z krajowego ziarna.

Ziarno decyduje o jakości żywności

Kluczowym efektem nowych technik genomowych jest poprawa jakości ziarna. Zdrowe rośliny, które dobrze radzą sobie z chorobami i trudnymi warunkami pogodowymi, dają surowiec o lepszych parametrach.

– Jeśli odmiana jest odporna na niekorzystne warunki i patogeny, to również ziarno, które zostanie zebrane, będzie miało lepszą jakość – podkreśla dr Marek Reich.

To właśnie jakość ziarna decyduje o tym, jakie produkty powstają później w przemyśle spożywczym. Lepszy surowiec oznacza najwyższą jakość mąki i innych produktów powstających z pszenicy czy innych zbóż.

Od pola do piekarni

Eksperci podkreślają, że cały łańcuch produkcji żywności zaczyna się właśnie od ziarna. Jego jakość wpływa na każdy kolejny etap (od przemiału w młynie po gotowy produkt w piekarni czy sklepie). Dlatego rozwój nowoczesnych metod hodowli roślin ma znaczenie nie tylko dla producentów zbóż, ale również dla całej branży spożywczej. Lepsze parametry ziarna to większa stabilność produkcji w przemyśle spożywczym. Dzięki temu produkty trafiające na rynek mogą mieć wyższą jakość i powtarzalny smak.

Nauka, która zaczyna się od ziarna

Nowe techniki genomowe są jednym z kierunków rozwoju współczesnej hodowli roślin. Jak podkreśla dr Reich nowoczesna genetyka pozwala szybciej uzyskać odmiany odporne na trudne warunki i choroby oraz poprawić jakość ziarna. A to właśnie od jakości ziarna zaczyna się wszystko – od plonu na polu aż po pachnący chlebek, który trafia na nasze stoły.

Źródło:

• https://www.facebook.com/reel/2720433761643110

• Informacjena platformie Facebook.com  z profili Jakość zaczyna się w nasionach oraz Marek Reich – Doktor od roślin

• https://www.europarl.europa.eu/topics/pl/article/20240125STO17062/nowe-techniki-hodowli-roslin-zwiekszenie-odpornosci-systemu-zywnosciowego
• https://www.gov.pl/web/rolnictwo/nowe-techniki-genomowe