Jedno pole, różne wyniki. Dlaczego dobór odmiany decyduje o plonie?

Wyobraźmy sobie taką sytuację rolnik uprawia to samo pole przez kilka kolejnych lat. Gleba się nie zmienia, termin siewu pozostaje podobny, nawożenie wygląda niemal identycznie. Jedyna różnica dotyczy odmiany zboża, którą wybiera do siewu w poszczególnych sezonach. Po żniwach okazuje się jednak, że efekty są zupełnie różne – raz plon jest wysoki, innym razem wyraźnie niższy, a różnice w zbiorach potrafią sięgać nawet 1,5 tony z hektara (mniej lub więcej w zależności od roku).

Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda identycznie to samo pole, ta sama gleba, podobny termin siewu i nawożenie. Skąd więc takie rozbieżności? Bardzo często decyduje o nich właśnie odmiana zboża, którą rolnik wybiera jeszcze zanim wyjedzie w pole z siewnikiem.

Jak podkreśla Marek Reich ekspert kampanii Jakość zaczyna się od ziarna, wybór odmiany to jedna z kluczowych decyzji w całym procesie produkcji zbóż. To nie jest szybki wybór z katalogu, ale decyzja, od której zależy, czy roślina poradzi sobie z niedoborem wody, chłodną wiosną czy nagłymi zmianami pogody.

„Dobór odmiany do warunków glebowych i klimatycznych to jedno z podstawowych zadań planowania siewu” – mówi dr Marek Reich. 

W praktyce oznacza to, że nawet najlepsza technologia nie przyniesie efektu, jeśli odmiana nie pasuje do konkretnego pola.

Każda odmiana ma swoje cechy

Różne odmiany zbóż reagują inaczej na warunki pogodowe. Jedne lepiej znoszą suszę, inne szybciej wykorzystują opady. Są odmiany, które dobrze zimują i równo startują wiosną, ale też takie, które dają wysoki plon tylko w wyjątkowo sprzyjających sezonach. Te różnice nie kończą się na polu. Mają bezpośredni wpływ na jakość ziarna – jego wyrównanie (podobne pod względem wielkości i kształtu), zdrowotność (stan ziarna wolnego od chorób i uszkodzeń) i stabilność parametrów (ziarno ma podobne właściwości niezależnie od roku czy pogody). Dobrze dobrana odmiana daje ziarno bardziej jednolite, co ułatwia jego dalsze przetwarzanie. Dla młyna oznacza to sprawniejszy przemiał, dla piekarni – mąkę o powtarzalnej jakości, a dla konsumenta pieczywo, makarony czy kasze o stałym smaku i wyglądzie, niezależnie od przebiegu sezonu.

Im lepiej odmiana sprawdza się w warunkach polowych, tym bardziej przewidywalny jest efekt końcowy. Przekłada się to na stabilniejszą produkcję żywności, mniejsze wahania jakości i większe bezpieczeństwo tego, co trafia na talerze. W praktyce świadomy wybór odmiany zaczyna pracować na rzecz konsumenta dużo wcześniej, niż ziarno trafi do młyna czy pieca.

Stabilność ważniejsza niż rekord

Zmieniający się klimat sprawia, że rekordowe plony zdarzają się coraz rzadziej. Susze, nadmiar opadów czy nagłe przymrozki potrafią w krótkim czasie zniweczyć cały sezon. Dlatego dziś coraz większą wartością jest stabilność plonowania (powtarzalny plon co roku). Odmiany, które co roku dają przewidywalny wynik, pozwalają utrzymać równą jakość ziarna – bez dużych wahań zawartości białka, masy ziaren czy ich zdrowotności. To szczególnie ważne z punktu widzenia konsumenta, bo stabilna jakość ziarna oznacza stabilną jakość mąki, pieczywa i innych produktów zbożowych.

„Od tej decyzji zależy jakość ziarna i ilość plonu. Jakość zaczyna się od ziarna” – podkreśla dr Marek Reich.  I to właśnie ta jakość decyduje o tym, co finalnie trafia na rynek.

Dlaczego sam katalog odmian nie wystarcza?

Katalogi nasienne pokazują potencjał odmian w bardzo dobrych, często idealnych warunkach. Tymczasem rzeczywistość rolnicza rzadko bywa idealna. Gleby różnią się między sobą, a pogoda potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych producentów. Dlatego dużą rolę odgrywają Porejestrowe Doświadczenia Odmianowe (PDO) oraz Listy Odmian Zalecanych (LZO). To wyniki badań prowadzonych w różnych regionach kraju, które pokazują, jak odmiany sprawdzają się w praktyce. Dzięki nim rolnicy mogą wybierać odmiany lepiej dopasowane do lokalnych warunków, niezależnie od tego, jaki był dany sezon.

Mniej chemii, więcej przewidywalności

Gdy odmiana dobrze radzi sobie w naturalnych warunkach, roślina jest silniejsza. Dzięki temu rolnik rzadziej musi sięgać po środki ochrony, bo rośliny radzą sobie z chorobami czy wyleganiem (trwałym pochyleniem lub złamaniem źdźbeł na polu). To ważna zmiana nie tylko na polu. Dla konsumenta oznacza to surowiec, który powstaje w bardziej stabilny i przewidywalny sposób, a żywność wytwarzana z takiego ziarna zachowuje stałą jakość i powtarzalne właściwości.

Świadomy wybór korzystny dla wszystkich

Dobór odpowiedniej odmiany to jeden z najtańszych i najbezpieczniejszych sposobów poprawy opłacalności produkcji zbóż. Nie wymaga dodatkowych nakładów, a pozwala lepiej wykorzystać to, co daje pole i pogoda.

Dla rolnika oznacza to mniejsze ryzyko strat, a dla konsumenta – pewniejszą jakość produktów żywności, które spożywa, niezależnie od tego, czy sezon był łatwy, czy pełen wyzwań.

Źródła: 

• https://fb.watch/E3MIluEqZV/

• Informacje z profili: Jakość zaczyna się w nasionach oraz Marek Reich – Doktor od roślin platformie Facebook.com.
• https://www.cdr.gov.pl/images/Radom/pliki/2016/19-10/Dobor_odmian_zboz_eko_2016r.pdf